أبو الحسن الشعراني

280

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)

علّامه شعرانى : در تورات امروزى كه در دست يهود است ، در سفر ثنيه ، فصل هيجدهم مذكور است كه خداوند به موسى عليه السّلام گفت : خداى ، پروردگار تو از ميان تو ، از برادران تو پيغمبرى برمىگزيند مانند من ، سخن او را بشنويد ، چنان‌كه طلب كردى از خداى ، پروردگار خود در حوريب در روز اجتماع - تا آنكه گويد : برمىانگيزم از ميان برادران ايشان پيغمبرى مثل تو و كلام خود را در دهان او مىگذارم و با آنها سخن مىگويد به هرچه او را دستور دهم و باشد انسانى كه به كلام من ، كه او مىگويد به نام من گوش ندهد و من از او مؤاخذه خواهم كرد . « 1 » قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ . . . « 2 » مؤلف : قوله - الآية - مثل اين آيه بعينها در سورة البقره رفت . در وجه حسن تكرار در آيات قرآن چند وجه گفته‌اند : يكى آن‌كه مذهب محقّقان است كه مكلّفان را در الفاظ قرآن لطف است ، چنان‌كه در معانى لطف است ، چنان‌كه اگر قديم - جلّ جلاله - به جاى الم * ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ « 3 » گفتى : الم ، هذا القرآن لا شك فيه هذا بيان للمؤمنين ، در او آن لطف نبودى كه در آن الفاظ هست ؛ براى آنكه ممكن نيست دعوى كردن كه اين لفظى است و به فصاحت به حدّى است كه معجز است و عرب از مثل اين مقدار عاجزند خصوصا به نزديك اصحاب صرفه . علّامه شعرانى : اصحاب صرفه گروهى از علمايند مانند سيّد مرتضى « 4 » و خواجه نصير الدين طوسى « 5 » كه گويند : اعجاز قرآن به آن است كه خداوند تعالى مردم را بازداشت از آوردن مانند قرآن اگرچه بر چند جملهء اندك قادر بودند . « 6 »

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 94 . ( 2 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 84 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيات 1 و 2 . ( 4 ) . رسائل السيّد المرتضى ، ج 2 ، ص 323 . ( 5 ) . تجريد الاعتقاد ، خواجه نصير الدين طوسى ، ص 281 . ( 6 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 99 .